Logopeda radzi

Jedzenie trening dla mowy- ćwiczenia praktyczne

Jednym z elementów zajęć logopedycznych jest usprawnianie narządów artykulacyjnych : języka, warg, policzków, żuchwy, podniebienia, gdyż od ich sprawności zależy poprawna artykulacja czyli wymowa. Naturalnym treningiem dla rozwoju aparatu mowy jest jedzenie, gdyż w obu tych czynnościach biorą udział te same narządy . Aby ten trening był skuteczny, przekazuję Państwu informacje, na co zwrócić uwagę podczas jedzenia. Od tego, w jaki sposób dziecko żuje, gryzie

i połyka w dużej mierze zależy estetyka spożywanych pokarmów oraz artykulacja.

a) W ramach ćwiczeń żuchwy/ usprawniania gryzienia/

Zadbajmy, aby dziecko oprócz odgryzania kawałków miękkich owoców i warzyw

miało możliwość odgryzania i gryzienia twardszych produktów w tym warzyw i owoców : marchewki, kalarepy, jabłka, a także skórki chleba.

Proszę zwrócić uwagę, aby dziecko odgryzało, a nie tylko „tarło” zębami np. o marchewkę, aby faktycznie odgryzało skórkę chleba, a nie ciągnęło aż się ona przerwie. Dbamy też, aby odgryzało i gryzło jedną i drugą stroną żuchwy i zębów./W ten sposób równomiernie rozwijają się łuki zębowe i żuchwa/

b) W ramach ćwiczeń warg :

-Zadbajmy o zjadanie jogurtu , zupy łyżeczką lub łyżką

przy czym proszę, aby pokarm był zbierany górną wargą, a nie zębami/ umożliwia to wzmocnienie mięśnia okrężnego warg i zapobiega wysuwaniu zębów ku przodowi/

Podczas jedzenia , czynności żucia, zwracamy uwagę na domknięcie warg, zapobiega to wypadaniu pokarmu, pozwala na lepsze napięcie warg, wzmocnienie warg, umożliwia lepszą pracę języka i przesuwanie masy pokarmowej z jednej strony na drugą. Mocne wargi umożliwiają wymowę głosek głównie p, b, f, w, stanowią też zaporę przed wysuwaniem się języka przed zęby.

-Pozwólmy na picie soku przez słomkę,

przy czym zwróćmy uwagę, aby słomka była na środku warg i trzymana w wargach, nie w zębach.

c)W ramach ćwiczeń ruchów języka:

Można zaproponować:

-Lizanie np. lodów na patyku, w wafelku/ Zjadanie lodów

Tutaj dbamy, aby to język zlizywał powierzchnię kulek lodowych, dziecko nie powinno przesuwać ręką położenia lodów/ ruchy w górę- w dół/ język wykonuje pracę w pozycji pionowej, która jest bardzo ważna do rozwoju wielu głosek np. szumiących czy L,R

Inne bardziej zabawowe ćwiczenia, które mają podobne znaczenie dla pionizacji języka to

-Zlizywanie z talerzyka czubkiem języka okruszków

-Odklejanie opłatka, andruta z wałka dziąsłowego/ to zgrubienie za górnymi zębami

-Zlizywanie czekolady, dżemu, miodu z wałka dziąsłowego za górnymi zębami

d) Pionizacja języka, usprawnianie połykania

– początkowo dziecko połyka w sposób infantylny, ok 3 r. życia ten sposób zmienia się na połykanie typu dorosłego czyli z czubkiem języka uniesionym ku górze. Bardzo często przetrwały sposób połykania typu niemowlęcego powoduje wymowę międzyzębową wielu głosek.

Gdy dziecko silnie zwiera wargi podczas połykania, czy też wysuwa język przed zęby , czy wargi, może to świadczyć o niewykształconej umiejętności unoszenia języka podczas połykania.

Tego trzeba dziecko nauczyć. Pomocne są tutaj wszystkie poprzednie ćwiczenia języka.

Możecie też państwo pobawić się w połykanie.

Zaczynamy od przełykania śliny-/ na sucho/, z językiem uniesionym do góry.

Następnie pozwalamy dziecku na zjadanie małego kawałka czekolady, rozgniatanie go językiem na podniebieniu i próby przełykania z językiem uniesionym ku górze, ze zbliżonymi zębami i ustami, które nie mogą być zaciśnięte.

Ostatnim etapem jest próba połykania napoju z językiem uniesionym ku górze.

d) Pozycja podczas posiłku i elementy ruchowe

Bardzo ważne jest to, aby dziecko przy stole siedziało prosto, aby krzesło było dosunięte, a stopy były oparte o podłoże. Jeśli dziecko nie dotyka podłogi należy coś podłożyć np. wałek, poduszkę. Tylko takie przygotowanie wpływa na właściwą pracę, zwłaszcza języka.

Siedząc przy stole, podczas jedzenia posiłku, dłoń jednej ręki powinna być przy talerzu. Natomiast ta ręka, w której dziecko trzyma sztućce powinna podczas czynności jedzenia być uniesiona i lekko zgięta w łokciu. Ręka z łyżką powinna unosić się do ust. Nieprawidłowe jest opieranie łokcia na blacie stołu i „machanie” łyżką w kierunku warg, niepoprawne jest też opuszczanie głowy w kierunku talerza. Ręka wędruje do ust, nie głowa do talerza.

Oprócz tego,

-W ramach zmniejszenia wrażliwości jamy ustnej jak i nabycia czucia narządów proponuję

-Szczotkowanie mokrą jak i suchą miękką szczoteczką, powierzchni zębów, dziąseł, ruchami okrężnymi/ kółeczka/-wewnętrznej strony policzków, języka

-W ramach ćwiczeń podniebienia miękkiego

-Ziewanie/ naturalne ziewanie dotlenia też mózg

-Płukanie gardła wodą podczas mycia zębów, gulgotanie

Lidia Górecka